hoe veranker je verzetsverleden in de gebouwde omgeving?

Net zoals het ontwerp van een nieuw gebouw is het essentieel het restaureren van een monument te onderbouwen met een (restauratie)visie. De versmelting van de unieke cultuurhistorische waarden van het monument, de geldende opvatting over restauratie en de technische staat van het object bepalen een koers, wat gaan we versterken, wat gaan we vernieuwen, wat moet hiervoor verdwijnen. De restauratievisie is de kapstok waar verschillende ingrepen tot een integraal geheel kunnen worden versmolten.

Opdrachtgever: Particulier

Status: Gemeentelijk monument

Bouwhistorie / object: laat 19e eeuwse boerderij met bijzondere cultuurhistorische waarden als onderduikadres (WOII)

Het gaat dus om het verhaal, maar dat zit niet in stenen?

Iedere situatie is uniek en dient vooraf goed te worden onderzocht, zo ook deze ogenschijnlijke eenvoudige boerderij Boogaard aan den Rijnlanderweg te Nieuw-Vennep. Niet een uitzonderlijke architectonische kwaliteit, maar een indrukwekkend verhaal van vele ondergedoken Joden in de Tweede Wereldoorlog maken dit object uniek. De restanten van erf en gebouwen verankeren het verhaal op deze plaats, ondanks de vele veranderingen die het heeft ondergaan en de verandering die aanstaande is, de verbouwing tot een woonhuis.

Architectenbureau Huib Koman is betrokken als monumentenadviseur om het restauratieconcept te verhelderen en van de juiste argumenten te voorzien, wat gaan we doen en vooral waarom. Het doel daarbij is de verankering van indrukwekkende verhalen op de plek waar het is gebeurd.

Het voortleven van het verhaal gebeurt in een museale context en is leesbaar in de vorm van schrift, foto’s en een maquette. Het beschikbaar maken van het verhaal ter plaatse in de vorm van een informatiebord is een eerste stap, waarbij de geschiedenis van deze plek ervaarbaar wordt. Belangrijk toevoeging is dat het verhaal is te koppelen aan de locatie. De gronden rondom de woning dienen te worden ingericht met een (boeren)erf als referentie, meer kleine onderschikte objecten rondom de centrale woning en stal. Het waren deze kleine gebouwen die de verstopplaatsen waren van de ondergedoken joden.

Visie op verleden en de toekomst van de gebouwde massa.

Daarnaast wordt er een bewust voorstel gemaakt om niet over te gaan tot een volledig natuurgetrouwe reconstructie, deze plaats is niet alleen de geschiedenis en mag zich ook ontwikkelen tot een nieuwe leefomgeving voor haar bewoners. Daarnaast zijn de gegevens over de werkelijke vorm van de boerderij beperkt.

Wel wordt voorgesteld de contour van het woonhuis en een te herbouwen stal dominant te maken in de ruimtelijke vormgeving, in de vorm van een groot en structurerend dakvlak. Het woonhuis en de schuur en het tussenlid worden daarmee de aanleiding voor de nieuwe functionele organisatie van het woonhuis.

Naast de keuze voor hoofdvorm en de realisatie van kleinere ondergeschikte bijgebouwen als hooischuur, hooiberg, klompenhokken en meer. Is er als laatste nog een belangrijk uitgangspunt voor de uitvoering (kwaliteit) van de restauratiewerkzaamheden. Gezien de verwaarloosde staat van de huidige object is het ontzettend belangrijk dat ook na restauratie er een eerder leven van het gebouw afleesbaar is. Dit betekent dat er niet dient te worden gestreefd naar een scherp eenduidig beeld, modern en straks beeld, maar bij voorkeur naar een ambachtelijk en gedifferentieerd beeld met ruimte voor nuances, lokale oplossingen en uitzonderingen.

Dit project is een samenwerking tussen:

architectenbureau Huib Koman
Gemeente Haarlemmermeer
ENZO architectuur n interieur